Описание
Թրթնջակաթթուն (oxal acid) ուժեղ օրգանական երկհիմն թթու է, որը բնության մեջ հանդիպում է բույսերի մեջ՝ աղերի տեսքով։ 99.6% մաքրությունը բնորոշ է բարձրորակ տեխնիկական կամ լաբորատոր նյութին։
Ֆիզիկական հատկություններ
— Սպիտակ բյուրեղային փոշի կամ հատիկներ։
— Լավ լուծվում է ջրում (լուծելիությունը կտրուկ աճում է ջուրը տաքացնելիս), ինչպես նաև սպիրտում։
– Անհոտ է։
— Տաքացնելիս ( 150 °C– ից բարձր) այն անցնում է գազային վիճակի՝ մասնակի քայքայվելով։
Քիմիական հատկություններ
— Օրգանական թթուների մեջ համարվում է ուժեղ թթու (զգալիորեն ուժեղ է քացախաթթվից)։
— Ուժեղ վերականգնիչ է։ Հեշտությամբ օքսիդանում է կալիումի պերմանգանատի կողմից (օգտագործվում է տիտրման մեջ)։
— Հիանալի կերպով կապում է մետաղների իոնները, հատկապես երկաթը, առաջացնելով ջրալույծ կոմպլեքսներ (ինչն էլ թույլ է տալիս հեռացնել ժանգը)։
— Խիտ ծծմբական թթվի հետ տաքացնելիս քայքայվում է՝ անջատելով CO, CO2 և ջուր։
Անվտանգության նորմեր
— Թունավոր է ներքին ընդունման դեպքում։ Այն կապում է օրգանիզմի կալցիումը՝ առաջացնելով անլուծելի քարեր երիկամներում։
— Ունի գրգռող և կոռոզիոն ազդեցություն։ Շփման դեպքում կարող է առաջացնել քիմիական այրվածքներ։ Պարտադիր կրել ձեռնոցներ և ակնոցներ։
— Փոշին շնչելը գրգռում է շնչուղիները։ Աշխատել լավ օդափոխվող տարածքում։
Պահպանման պայմաններ
— Պահել հերմետիկ փակված պլաստիկե կամ ապակյա տարաներում։ Չոր, զով վայրում, հեռու սննդամթերքից և երեխաների համար անհասանելի տեղում։
Մեկուսացում.
— Պահել հեռու ուժեղ օքսիդիչներից և հիմքերից (ալկալիներից)։
Կիրառման ոլորտներ
— Կենցաղային քիմիա. Ժանգի և կրային նստվածքների հեռացման միջոցների հիմնական բաղադրիչ (հիանալի լուծում է երկաթի օքսիդները)։
— Տեքստիլ արդյունաբերություն. Գործվածքների սպիտակեցման և ներկման ժամանակ՝ որպես գույնը կայունացնող (մորդանտ) միջոց։
— Մետաղագործություն. Մետաղական մակերեսների մաքրում և փայլեցում նախքան պաշտպանիչ շերտով պատելը։
— Մեղվաբուծություն. Օգտագործվում է վարոատոզ տիզի դեմ պայքարելու համար։
— Լաբորատորիա. Որպես ստանդարտ նյութ քիմիական անալիզների (տիտրման) ժամանակ։
