Նկարագրություն
Կարբամիդը (Միզանյութ, Carbamide / Urea) սպիտակուցային փոխանակության վերջնարդյունք հանդիսացող օրգանական միացություն է, որն արդյունավետորեն սինթեզվում է անօրգանական նյութերից և հանդիսանում է աշխարհում ամենատարածված ազոտական պարարտանյութը։
Ֆիզիկական հատկություններ
– Սպիտակ բյուրեղային փոշի կամ հատիկներ (գրանուլներ)։
– Շատ լավ լուծվում է ջրում (մոտ 1080 գ/լ 20 C– ում) և սպիրտում։ Լուծվելիս լուծույթը խիստ սառչում է (էնդոթերմ ռեակցիա)։
– Անհոտ է, սակայն խոնավության առկայությամբ քայքայվելիս կարող է արձակել թույլ ամոնիակային հոտ։
– Խտություն. Մոտ 1.32 գ/սմ3։
– Հալման ջերմաստիճան. Մոտ 132.7 C:
Քիմիական հատկություններ
Բանաձև. (NH2)2CO (կամ CH4N2O)։
– Պարունակում է մոտ 46% ազոտ (ամենախտացված պինդ ազոտական պարարտանյութն է)։
– pH միջավայր. Ջրային լուծույթը չեզոք է (pH մոտ 7), սակայն հողում ենթարկվում է հիդրոլիզի՝ սկզբում հիմնայնացնելով, ապա թույլ թթվայնացնելով միջավայրը։
– Տաքացման պայմաններում (150 C– ից բարձր) քայքայվում է՝ առաջացնելով ամոնիակ (NH3) և բիուրետ։
– Ջրի և ուրեազ ֆերմենտի ազդեցությամբ վերածվում է ամոնիումի կարբոնատի։
Անվտանգության նորմեր
– Համարվում է ցածր թունավորության և անվտանգ նյութ (օգտագործվում է նաև կոսմետիկայի և սննդի մեջ)։
– Փոշին շնչելը կարող է առաջացնել թեթև մեխանիկական գրգռվածություն։
– Չի գրգռում մաշկը, աչքի մեջ ընկնելիս լվանալ ջրով։
– Չայրվող և պայթյունավտանգ չէ (ի տարբերություն ամոնիակային սելիտրայի)։
Պահպանման պայմաններ
– Պահել հերմետիկ պլաստիկե (PE) կամ բազմաշերտ պոլիպրոպիլենային պարկերում։. Չոր, զով և լավ օդափոխվող վայրում։
– Խստիվ պաշտպանել խոնավությունից, քանի որ նյութը հիգրոսկոպիկ է և արագ քարանում է (կպչում է)։
– Հեռու պահել ուղիղ արևի ճառագայթներից՝ հատիկների քայքայումը կանխելու համար։
Կիրառման ոլորտներ
– Գյուղատնտեսություն. Որպես բարձրարդյունավետ ազոտական պարարտանյութ բոլոր տեսակի մշակաբույսերի համար (թե՛ հողային, թե՛ տերևային սնուցման համար)։
– Արդյունաբերություն. Կարբամիդաֆորմալդեհիդային խեժերի, սոսինձների և պլաստմասսաների արտադրություն։
– Անասնապահություն. Որպես կերային հավելում որոճող կենդանիների համար (սպիտակուցի պակասը լրացնելու համար)։
– Կոսմետիկա. Կրեմների և լոսյոնների մեջ՝ որպես հզոր խոնավեցնող և փափկեցնող բաղադրիչ։
– Էկոլոգիա (AdBlue). Օգտագործվում է դիզելային շարժիչների արտանետվող գազերի մաքրման համակարգերում (ազոտի օքսիդների չեզոքացում)։
