Описание
Պղնձի սուլֆատը (Copper Sulfate) անօրգանական միացություն է, որն առավել հայտնի է որպես պղնձարջասպ: Այն բնության մեջ հանդիպում է վառ կապույտ բյուրեղահիդրատի տեսքով (CuSO4 * 5H2O):
Ֆիզիկական հատկություններ
— Վառ կապույտ բյուրեղներ կամ կապույտ բյուրեղային փոշի (անջուր վիճակում՝ սպիտակ):
— Լավ լուծվում է ջրում (մոտ 203 գ/լ 20 C– ում): Լուծելիությունը մեծանում է ջերմաստիճանի բարձրացման հետ:
– Անհոտ է:
— Ունի սուր մետաղական համ:
– Խտություն. Մոտ 2.28 գ/սմ3 (բյուրեղահիդրատ):
Քիմիական հատկություններ
Բանաձև. CuSO4 * 5H2O (պենտահիդրատ) կամ CuSO4 (անջուր):
— Տաքացնելիս (110– 150 C) կորցնում է բյուրեղաջուրը և կապույտից դառնում է սպիտակ փոշի:
— Փոխազդում է ալկալիների հետ՝ առաջացնելով պղնձի հիդրօքսիդի կապույտ նստվածք.
CuSO4 + 2NaOH = Cu(OH)2 + Na2SO4
– Ավելի ակտիվ մետաղները (օրինակ՝ երկաթը) լուծույթից դուրս են մղում մետաղական պղինձը.
CuSO4 + Fe = FeSO4 + Cu
– pH միջավայր. Ջրային լուծույթն ունի թույլ թթվային միջավայր:
Անվտանգության նորմեր
– Թունավոր է (2– րդ վտանգավորության դաս): Խստիվ արգելվում է ներքին ընդունումը:
— Գրգռում է աչքերը և մաշկը: Աչքի մեջ ընկնելիս լվանալ առատ ջրով:
– Փոշին շնչելը վնասակար է, կարող է առաջացնել շնչուղիների գրգռում:
– Աշխատելիս կրել ձեռնոցներ, ակնոցներ և շնչադիմակ:
Պահպանման պայմաններ
— Պահել հերմետիկ պլաստիկե պարկերում կամ տարաներում:
— Չոր, զով և լավ օդափոխվող վայրում:
– . Պաշտպանել խոնավությունից, քանի որ բյուրեղները կարող են քարանալ:
— Չպահել սննդամթերքի և կենդանիների կերի կողքին:
Կիրառման ոլորտներ
– Գյուղատնտեսություն. Որպես ֆունգիցիդ (բորդոյան հեղուկի բաղադրիչ)՝ բույսերի սնկային հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարելու համար:
– Մետալուրգիա. Պղնձապատման (գալվանիկա) և մետաղների մաքրման գործընթացներում:
– Անասնաբուժություն. Որպես հականեխիչ և կերային հավելում (միկրոտարր):
– Շինարարություն. Փայտի և պատերի մշակում՝ բորբոսի ու փտման դեմ պայքարելու համար:
– Ջրի մշակում. Լողավազաններում ջրիմուռների աճը կանխելու նպատակով:
