Հանգած կիր

Նկարագրություն

Հանգած կիրը (կալցիումի հիդրօքսիդ, Ca(OH)2) ստացվում է չհանգած կրի (CaO) և ջրի փոխազդեցությունից («հանգցնելուց»)։ Այն հայտնի է նաև որպես «կրաթիթեղ» կամ «կրակաթ»։
Ֆիզիկական հատկություններ
– Սպիտակ, նուրբ փոշի։
– Ջրում լատ լուծելի է, ջերմաստիճանի բարձրացման հետ լուծելիությունը նվազում է։ Լուծույթը կոչվում է «կրաջուր»։
– Անհոտ է։
– Ջրի հետ մեծ քանակով խառնելիս առաջացնում է կախույթ (սուսպենզիա), որը կոչվում է կրակաթ։
Քիմիական հատկություններ
– Ուժեղ հիմք է (ալկալի), pH ≈ 12.4։
– Չեզոքացման ռեակցիա է տալիս թթուների հետ՝ առաջացնելով աղ և ջուր.
Ca(OH)2 + 2HCl = CaCl2 + 2H2O
– Օդից կլանում է ածխաթթու գազ՝ վերածվելով ամուր կալցիումի կարբոնատի (կրաքարի).
Ca(OH)2 + CO2 = CaCO3 + H2O
– Փոխազդում է ամոնիումի աղերի հետ՝ անջատելով ամոնիակ գազ։
Անվտանգության նորմեր
– Ունի այրող հատկություն։ Կարող է առաջացնել մաշկի չորություն և քիմիական այրվածքներ։ Աչքի մեջ ընկնելը խիստ վտանգավոր է։
– Փոշին շնչելը գրգռում է շնչուղիները։ Աշխատելիս կրել շնչադիմակ և ակնոցներ։
– Օգտագործել ռետինե ձեռնոցներ։
Պահպանման պայմաններ
– Պահել հերմետիկ պլաստիկե կամ թղթե պարկերում (ներքին պլաստիկե շերտով)։ Չոր վայրում։ Խոնավության և օդի հետ շփումից նյութը կորցնում է իր ակտիվությունը՝ վերածվելով կավճի։
– Պահել հեռու թթուներից և ջրի հետ պատահական շփումից (կարող է տաքանալ)։
Կիրառման ոլորտներ
– Շինարարություն. Շաղախների, սվաղների և ներկերի պատրաստում (կրաջրով սպիտակեցում)։
– Գյուղատնտեսություն. Հողի թթվայնության չեզոքացում և ծառերի բների սպիտակեցում (վնասատուներից պաշտպանելու համար)։
– Ջրի մշակում. Ջրի փափկեցում և կեղտաջրերի մաքրում։
– Սննդի արդյունաբերություն (E526). Օգտագործվում է շաքարի արտադրության մեջ՝ հյութի մաքրման համար։
– Ատամնաբուժություն. Որպես հականեխիչ միջոց ատամի արմատախողովակների բուժման ժամանակ։