Նկարագրություն
Թրթնջակաթթուն (oxal acid) ուժեղ օրգանական երկհիմն թթու է, որը բնության մեջ հանդիպում է բույսերի մեջ՝ աղերի տեսքով։ 99.6% մաքրությունը բնորոշ է բարձրորակ տեխնիկական կամ լաբորատոր նյութին։
Ֆիզիկական հատկություններ
– Սպիտակ բյուրեղային փոշի կամ հատիկներ։
– Լավ լուծվում է ջրում (լուծելիությունը կտրուկ աճում է ջուրը տաքացնելիս), ինչպես նաև սպիրտում։
– Անհոտ է։
– Տաքացնելիս ( 150 °C– ից բարձր) այն անցնում է գազային վիճակի՝ մասնակի քայքայվելով։
Քիմիական հատկություններ
– Օրգանական թթուների մեջ համարվում է ուժեղ թթու (զգալիորեն ուժեղ է քացախաթթվից)։
– Ուժեղ վերականգնիչ է։ Հեշտությամբ օքսիդանում է կալիումի պերմանգանատի կողմից (օգտագործվում է տիտրման մեջ)։
– Հիանալի կերպով կապում է մետաղների իոնները, հատկապես երկաթը, առաջացնելով ջրալույծ կոմպլեքսներ (ինչն էլ թույլ է տալիս հեռացնել ժանգը)։
– Խիտ ծծմբական թթվի հետ տաքացնելիս քայքայվում է՝ անջատելով CO, CO2 և ջուր։
Անվտանգության նորմեր
– Թունավոր է ներքին ընդունման դեպքում։ Այն կապում է օրգանիզմի կալցիումը՝ առաջացնելով անլուծելի քարեր երիկամներում։
– Ունի գրգռող և կոռոզիոն ազդեցություն։ Շփման դեպքում կարող է առաջացնել քիմիական այրվածքներ։ Պարտադիր կրել ձեռնոցներ և ակնոցներ։
– Փոշին շնչելը գրգռում է շնչուղիները։ Աշխատել լավ օդափոխվող տարածքում։
Պահպանման պայմաններ
– Պահել հերմետիկ փակված պլաստիկե կամ ապակյա տարաներում։ Չոր, զով վայրում, հեռու սննդամթերքից և երեխաների համար անհասանելի տեղում։
Մեկուսացում.
– Պահել հեռու ուժեղ օքսիդիչներից և հիմքերից (ալկալիներից)։
Կիրառման ոլորտներ
– Կենցաղային քիմիա. Ժանգի և կրային նստվածքների հեռացման միջոցների հիմնական բաղադրիչ (հիանալի լուծում է երկաթի օքսիդները)։
– Տեքստիլ արդյունաբերություն. Գործվածքների սպիտակեցման և ներկման ժամանակ՝ որպես գույնը կայունացնող (մորդանտ) միջոց։
– Մետաղագործություն. Մետաղական մակերեսների մաքրում և փայլեցում նախքան պաշտպանիչ շերտով պատելը։
– Մեղվաբուծություն. Օգտագործվում է վարոատոզ տիզի դեմ պայքարելու համար։
– Լաբորատորիա. Որպես ստանդարտ նյութ քիմիական անալիզների (տիտրման) ժամանակ։
