Նկարագրություն
Կաուստիկ սոդան (նատրիումի հիդրօքսիդ, NaOH) հիմնական ալկալիներից է, որն իր անունը ստացել է մաշկը և օրգանական նյութերը քայքայելու («կաուստիկ»՝ այրող) հատկության պատճառով:
Ֆիզիկական հատկություններ
– Սպիտակ, անթափանց պինդ հատիկներ, թեփուկներ կամ ձուլակտորներ:
Լուծելիություն. Շատ լավ լուծվում է ջրում: Լուծվելիս անջատվում է հսկայական քանակությամբ ջերմություն (էկզոթերմ ռեակցիա):
– Չափազանց ուժեղ կլանում է խոնավությունը և օդի ածխաթթու գազը՝ աստիճանաբար դառնալով հեղուկ:
– Լուծույթը ձեռքերի մեջ զգացվում է որպես լպրծուն (օճառանման) հեղուկ:
Քիմիական հատկություններ
– Ջրային լուծույթն ունի խիստ հիմնային միջավայր (pH > 13):
– Չեզոքացման ռեակցիայի մեջ է մտնում թթուների հետ՝ առաջացնելով աղ և ջուր.NaOH + HCl = NaCl + H2O
– Լուծում է ալյումինը և ցինկը՝ անջատելով ջրածին գազ.
2NaOH + 2Al + 2H2O = 2NaAlO2 + 3H2
– Քայքայում և լուծում է ճարպերը՝ վերածելով դրանք օճառի և գլիցերինի:
Անվտանգության նորմեր
– Խիստ վտանգավոր է: Առաջացնում է ծանր քիմիական այրվածքներ: Աչքի մեջ ընկնելը կարող է բերել կուրության: Աշխատելիս պարտադիր կրել ռետինե ձեռնոցներ, պաշտպանիչ գոգնոց և ակնոցներ:
– Փոշին կամ լուծույթի ցողը գրգռում են շնչուղիները: Օգտագործել շնչադիմակ:
– Մաշկի վրա ընկնելիս անմիջապես լվանալ հոսող ջրով, ապա մշակել քացախաթթվի կամ կիտրոնաթթվի թույլ լուծույթով:
Պահպանման պայմաններ
– Պահել խստիվ հերմետիկ պլաստիկե կամ պողպատե տարաներում: Չօգտագործել ալյումինե կամ ցինկապատ ամաններ:
– Պահել չոր վայրում, հեռու թթուներից և խոնավությունից:
– Պահել երեխաներից հեռու, քանի որ տեսքով կարող է նմանվել շաքարավազի կամ աղի:
Կիրառման ոլորտներ
– Կենցաղ. Կոյուղու խողովակների մաքրում (լուծում է մազերը և ճարպային խցանումները):
– Օճառագործություն. Պինդ օճառների արտադրության հիմնական բաղադրիչն է:
– Թղթի արդյունաբերություն. Փայտանյութից սելյուլոզայի ստացման համար:
– Սննդի արդյունաբերություն (E524). Օգտագործվում է սարքավորումների լվացման և որոշ մթերքների (օրինակ՝ ձիթապտղի) մշակման համար:
– Նավթարդյունաբերություն. Նավթամթերքների մաքրում թթվային խառնուրդներից:
