Описание
Ծծմբական թթուն (H2SO4) հզոր, երկհիմն անօրգանական թթու է, որն իր հսկայական արդյունաբերական նշանակության համար հաճախ անվանում են «քիմիական արդյունաբերության մայր»։
Ֆիզիկական հատկություններ
— Անգույն, անհոտ, ծանր յուղանման հեղուկ։
— Խիտ ծծմբական թթվի (98%) խտությունը մոտ 1.84 գր/սմ³ է (գրեթե կրկնակի ծանր է ջրից)։
— Ջրի հետ խառնվելիս անջատվում է ահռելի քանակությամբ ջերմություն (էկզոթերմ ռեակցիա)։
— Ուժեղ կլանում է ջրային գոլորշիները օդից և խոնավությունը օրգանական նյութերից։
Քիմիական հատկություններ
— Ջրային լուծույթներում լիովին դիսոցվում է՝ ցուցաբերելով թթուների բոլոր տիպիկ հատկությունները։
— Խիտ ծծմբական թթուն ուժեղ օքսիդիչ է. տաքացնելիս փոխազդում է գրեթե բոլոր մետաղների (բացի ոսկուց և պլատինից) և շատ ոչ մետաղների հետ։
– Օրգանական նյութերից (շաքարավազ, թուղթ, փայտ, մաշկ) խլում է ջրի տարրերը՝ դրանք վերածելով ածխի (ածխացում)։
— Սառը վիճակում խիտ թթուն պասիվացնում է երկաթն ու ալյումինը՝ մակերեսին ստեղծելով պաշտպանիչ օքսիդային շերտ։
Անվտանգության նորմեր
— Մաշկի հետ շփման դեպքում պատճառում է խորը, դժվար բուժվող քիմիական և ջերմային այրվածքներ։
— Խստիվ արգելվում է ջուր լցնել թթվի մեջ: Անհրաժեշտ է թթուն բարակ շիթով լցնել ջրի մեջ՝ անընդհատ խառնելով, որպեսզի խուսափեք հեղուկի եռալուց և ցայտելուց։
— Պարտադիր կրել թթվակայուն ձեռնոցներ, ակնոցներ և հատուկ գոգնոց։
– Թթվային մառախուղը և գոլորշիները խիստ վնասակար են շնչուղիների համար։
Պահպանման պայմաններ
– Պահել թթվակայուն պլաստիկե, ապակյա կամ (խիտ թթվի դեպքում) հատուկ պողպատե տարաներում։
— Տարաները պետք է լինեն ամուր փակված՝ խոնավություն չկլանելու և կոնցենտրացիան չփոխելու համար։ Զով, չոր և լավ օդափոխվող վայրում, հեռու դյուրավառ նյութերից և հիմքերից։
Կիրառման ոլորտներ
– Պարարտանյութեր. Սուպերֆոսֆատի և ամոնիումի սուլֆատի արտադրություն։
– Մետալուրգիա. Մետաղների մակերեսի մաքրում (կոկում) և հանքաքարից մետաղների կորզում։
– Ավտոմեքենաներ. Կապարե կուտակիչների (մարտկոցների) էլեկտրոլիտի պատրաստում։
– Քիմիական սինթեզ. Պայթուցիկ նյութերի, ներկերի, դեղամիջոցների և լվացող միջոցների ստացում։
– Նավթարդյունաբերություն. Նավթամթերքների մաքրում խառնուրդներից։
