Описание
Նատրիումի կարբոնատը (կալցինացված սոդա, Na2CO3) անօրգանական աղ է, որը հանդիսանում է քիմիական արդյունաբերության հիմնական արտադրանքներից մեկը։ Այն պետք չէ շփոթել սննդային սոդայի (նատրիումի բիկարբոնատ) հետ։
Ֆիզիկական հատկություններ
– Սպիտակ բյուրեղային փոշի կամ հատիկներ։
— Լավ լուծվում է ջրում (մոտ 215 գ/լ 20 C– ում)։ Լուծվելիս անջատվում է ջերմություն։
– Անհոտ է։
– Հալման ջերմաստիճան. Մոտ 851 C:
– Խտություն. Մոտ 2.54 գ/սմ3։
— Ուժեղ կլանում է խոնավությունը և օդի ածխաթթու գազը։
Քիմիական հատկություններ
Բանաձև. Na2CO3:
– pH միջավայր. Ջրային լուծույթն ունի ուժեղ հիմնային (ալկալիական) միջավայր (pH 11.5 — 11.7)։
— Բուռն արձագանքում է թթուների հետ՝ անջատելով ածխաթթու գազ.
Na2CO3 + 2HCl = 2NaCl + H2O + CO2
– Փոխազդում է ջրի մեջ լուծված կալցիումի և մագնեզիումի աղերի հետ՝ առաջացնելով անլուծելի նստվածքներ.
Na2CO3 + CaSO4 = CaCO3 + Na2SO4
— Ջերմակայուն է, չի քայքայվում մինչև հալման ջերմաստիճանը։
Անվտանգության նորմեր
— Լուծույթը և փոշին խիստ գրգռում են աչքերը։ Աչքի մեջ ընկնելիս լվանալ առատ ջրով։
— Երկարատև շփումը կարող է առաջացնել գրգռվածություն և չորություն։ Աշխատել ձեռնոցներով։
— Փոշին շնչելը գրգռում է քիթը և կոկորդը՝ առաջացնելով հազ։ Կրել շնչադիմակ։
Ներքին ընդունում. Թունավոր չէ, սակայն մեծ քանակությունը կարող է առաջացնել ստամոքսի այրվածքներ։
Պահպանման պայմաններ
– Պահել հերմետիկ պլաստիկե կամ բազմաշերտ թղթե պարկերում։Չոր և լավ օդափոխվող վայրում։
– Պաշտպանել խոնավությունից, քանի որ նյութը արագ քարանում է և վերածվում բյուրեղահիդրատի։
— Հեռու պահել թթուներից՝ պատահական բուռն ռեակցիաները կանխելու համար։
Կիրառման ոլորտներ
– Ապակեգործություն. Ապակու արտադրության հիմնական բաղադրիչը (իջեցնում է ավազի հալման ջերմաստիճանը)։
– Լվացող միջոցներ. Լվացքի փոշիների և օճառների մեջ՝ որպես ջրի փափկեցուցիչ և pH– ի կարգավորիչ։
– Մետալուրգիա. Մետաղների յուղազերծման և չուգունի արտադրության մեջ (ծծմբի հեռացման համար)։
– Թղթի արդյունաբերություն. Սելյուլոզայի ստացման և թղթի սպիտակեցման համար։
– Կենցաղ. Օգտագործվում է որպես ուժեղ մաքրող միջոց յուղային և կրաբծերի դեմ։
