Описание
Ցիկլոհեքսանոնը (Cyclohexanone) օրգանական միացություն է, որը պատկանում է ցիկլիկ կետոնների դասին։ Այն հանդիսանում է կարևորագույն արդյունաբերական լուծիչ և հումք սինթետիկ մանրաթելերի արտադրության համար։
Ֆիզիկական հատկություններ
– Անգույն կամ բաց դեղնավուն թափանցիկ հեղուկ։
– Միջին լուծելիություն ջրում (մոտ 50– 100 գ/լ)։ Անսահմանափակ խառնվում է սպիրտների, եթերների, ացետոնի և տոլուոլի հետ։
— Ունի սուր, բնորոշ հոտ (նման է ացետոնին և անանուխին)։
– Եռման ջերմաստիճանը 155.6 C է, բռնկման ջերմաստիճանը՝ 44 C:
– Խտություն. Մոտ 0.94 — 0.95 գ/սմ3։
Քիմիական հատկություններ
Բանաձև. C6H10O:
— Ցուցաբերում է կետոնների բոլոր հատկությունները։ Օքսիդացողների ազդեցությամբ (օրինակ՝ ազոտական թթվով) վերածվում է ադիպինաթթվի։
— Փոխազդում է հիդրոքսիլամինի հետ՝ առաջացնելով ցիկլոհեքսանոնօքսիմ (կապրոլակտամի ստացման միջանկյալ փուլ)։
– Հիանալի լուծում է նիտրոցելյուլոզան, բնական և սինթետիկ խեժերը, ճարպերը և մոմերը։
Անվտանգության նորմեր
– Դյուրավառ հեղուկ է։ Գոլորշիները օդի հետ առաջացնում են պայթյունավտանգ խառնուրդներ։
— Վտանգավոր է շնչելիս և կուլ տալիս (3– րդ վտանգավորության դաս)։
– Գոլորշիները գրգռում են քիթը և կոկորդը, կարող են առաջացնել գլխացավ և գլխապտույտ։ Ապահովել լավ օդափոխություն։
– Խիստ գրգռում է աչքերը։ Մաշկի հետ շփվելիս առաջացնում է չորություն և կարմրություն։
— Աշխատելիս պարտադիր կրել քիմիակայուն ձեռնոցներ և պաշտպանիչ ակնոցներ։
Պահպանման պայմաններ
– Պահել հերմետիկ պողպատե տակառներում կամ քիմիակայուն պլաստիկե տարաներում։Զով, մութ և չոր պահեստում, հեռու բաց կրակից, կայծերից և ուժեղ օքսիդիչներից։
— Տարաները պետք է լինեն խստիվ փակված՝ ցնդումը և օքսիդացումը կանխելու համար։
Կիրառման ոլորտներ
– Պոլիմերների արտադրություն. Նայլոն– 6– ի (կապրոլակտամ) և Նայլոն– 6,6– ի (ադիպինաթթու) ստացման հիմնական հումքը։
– Լուծիչ. Օգտագործվում է պոլիվինիլքլորիդի (PVC), նիտրոներկերի, լաքերի և տպագրական թանաքների մեջ։
– Գյուղատնտեսություն. Որպես լուծիչ և էմուլսատոր միջատասպանների (ինսեկտիցիդների) և հերբիցիդների համար։
– Մետալուրգիա. Մետաղական մակերեսների ճարպազերծում և մաքրում։
– Կաշվի արդյունաբերություն. Կաշիների մշակման և ներկման գործընթացներում։
