Описание
Քսանտան խեժը (Xanthan Gum, E415) բնական ծագմամբ բարձրամոլեկուլային պոլիսախարիդ է, որը ստացվում է Xanthomonas campestris բակտերիաների միջոցով շաքարի ֆերմենտացման արդյունքում։ Այն համարվում է աշխարհում ամենաունիվերսալ թանձրացուցիչը և կայունացուցիչը։
Ֆիզիկական հատկություններ
— Սպիտակ կամ բաց դեղնավուն նուրբ փոշի։
— Հիանալի լուծվում է ինչպես սառը, այնպես էլ տաք ջրում։ Չի լուծվում սպիրտում և յուղերում։
– Անհոտ է և անհամ։
– Նույնիսկ ցածր կոնցենտրացիայի դեպքում (0.1% — 1%) առաջացնում է բարձր մածուցիկությամբ լուծույթներ։
— Ունի եզակի հատկություն. խառնելիս կամ թափահարելիս դառնում է հեղուկ, իսկ հանգիստ վիճակում՝ ակնթարթորեն թանձրանում է։
Քիմիական հատկություններ
Բանաձև. (C35H49O29)n:
– pH կայունություն. Շատ կայուն է թե՛ թթվային, թե՛ հիմնային միջավայրերում (pH 2.0 — 12.0)։
— Պահպանում է իր հատկությունները տաքացման (նույնիսկ եռման) և սառեցման ժամանակ։
— Ի տարբերություն կարբոպոլի, քսանտանը չի քայքայվում աղերի (NaCl) բարձր կոնցենտրացիայի առկայությամբ։
— Լավ խառնվում է ՄԱՆ– երի, թթուների և ալկալիների հետ։
Անվտանգության նորմեր
— Բացարձակապես ոչ թունավոր և անվտանգ նյութ է (թույլատրված է սննդի մեջ)։
– Չի գրգռում մաշկը, օգտագործվում է նույնիսկ մանկական կոսմետիկայում։
– Փոշին շնչելը կարող է առաջացնել թեթև մեխանիկական գրգռվածություն։
— Հատուկ պաշտպանիչ միջոցներ չեն պահանջվում։
Պահպանման պայմաններ
— Պահել հերմետիկ պլաստիկե պարկերում կամ տարաներում։
Չոր, զով և լավ օդափոխվող վայրում։
– Պաշտպանել խոնավությունից, քանի որ փոշին արագ ներծծում է ջուրը և վերածվում կոշտ գնդիկների։
– Պահել հեռու ուժեղ օքսիդիչներից։
Կիրառման ոլորտներ
– Սննդի արդյունաբերություն (E415). Սոուսների (մայոնեզ, կետչուպ), կաթնամթերքի, հրուշակեղենի և հյութերի թանձրացման ու կայունացման համար։
– Կոսմետիկա. Շամպունների, լոսյոնների, ատամի մածուկների և գելերի մեջ՝ հարթ և միասեռ տեքստուրա ստանալու համար։
– Շինարարություն. Ավելացվում է հորատման լուծույթների մեջ՝ մասնիկները կախույթի մեջ պահելու համար (բարձրացնում է մածուցիկությունը)։
– Ներկեր. Ջրաէմուլսիոն ներկերի և լաքերի մեջ՝ կանխելով պիգմենտների նստվածք տալը։
– Տեքստիլ. Գործվածքների տպագրական մածուկների մեջ։
